januari 24, 2022

Marieke Hendriksen over onze nationale obsessie met drop

‘Van dubbelzout tot schoolkrijt: de Nederlander eet 2 kilo drop per jaar. Maar wat is het?’, vraagt Hiske Versprille zich af in een artikel in de Volkskrant. NL-Labonderzoeker/wetenschapshistoricus Marieke Hendriksen vertelt haar hoe drop verbonden is geraakt met de Nederlandse nationale identiteit. ‘Hoewel drop historisch gezien echt niet typisch Nederlands is, denken veel mensen dat wel.’ De associatie van drop als iets typisch Nederlands ontstond echter pas in de jaren zestig van de twintigste eeuw.

Abonnees van de Volkskrant kunnen het stuk hier nalezen. 

januari 19, 2022

Interview met Inger Leemans over ‘verpreutsing’

‘Worden we echt steeds preutser?’, vraagt journalist Kim van der Meulen zich af op www.evajinek.com. Ze spreekt hierover met NL-Lab hoofdonderzoeker Inger Leemans en mediawetenschapper Linda Duits (UU). Het artikel is hier te lezen.

januari 18, 2022

Neusgierige wetenschappers verzamelen geurtaal en geurgebruiken

Muf, dompig, duffig, vaats, verdossemd, huim, brak of pismuffig: het Nederlands is ooit heel rijk geweest aan geurwoorden. Een groep ‘neusgierige’ wetenschappers – taalkundigen, historici, etnologen, psychologen, biologen – doet in samenwerking met geurontwerpers en kunstenaars onderzoek naar geur als belangrijk onderdeel van de natuur en het cultureel erfgoed. Ze onderzoeken geurgebruiken en geurtaal, en gaan op zoek naar hedendaagse en historische woorden die gebruikt worden om geuren te beschrijven. Om de Nederlandse geurcultuur in kaart te kunnen brengen, heeft de onderzoeksgroep een vragenlijst over geurgebruiken en geurtaal ontwikkeld. De ingevulde vragenlijsten zullen worden gebruikt voor de Neuswijzer die in 2023 zal verschijnen: een geurig standaardwerk over reuk in taal en cultuur, evolutie en biologie, geschiedenis en psychologie. NeusWijzer is verbonden aan het Europese onderzoeksproject Odeuropa dat onderzoek uitvoert naar het historisch geurerfgoed van Europa.

Doorbreek de wintersleur met geurlust en vul de NeusWijzer-vragenlijst in! Dat kan nog de hele maand januari via deze link. Of surf naar de NeusWijzer website.

januari 10, 2022

NL-Lab werkt mee aan de digitalisering van twee bijzondere autografencollecties

In samenwerking met Huygens ING/NL-Lab maakt Koninklijke Verzamelingen twee bijzondere handschriftencollecties digitaal toegankelijk voor onderzoekers uit binnen- en buitenland. Het gaat om collecties die grotendeels aan het eind van de negentiende eeuw verworven werden door prins Alexander en zijn moeder koningin Sophie. Ze bevatten unieke documenten met name uit de tijd van de Dertigjarige Oorlog, de Reformatie en de Verlichting. In 2022 komen de stukken, die zo’n 13 meter en ruim 36.000 pagina’s beslaan, online beschikbaar op de website van de Koninklijke Verzamelingen. Meer informatie is te vinden op de website van Koninklijke Verzamelingen: https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/nieuws/183-twee-bijzondere-handschriftencollecties-gaan-digitaal

 

januari 10, 2022

Opiniestuk Maria Grever in NRC

Onlangs schreef NL-Lab gastonderzoeker Maria Grever in NRC een opiniestuk over democratie en een kritische benadering van geschiedenisonderwijs. Zie https://www.nrc.nl/nieuws/2022/01/06/democratie-steunt-op-kritische-benadering-van-het-verleden-a4075889

 

december 20, 2021

Inger Leemans en Lizzie Marx in Inside Europe

NL-Lab hoofdonderzoeker Inger Leemans en haar collega-onderzoeker Lizzie Marx vertelden onlangs in het Deutsche Welle radioprogramma Inside Europe over Odeuropa. Het interview is hier terug te luisteren.

 

december 20, 2021

Geert Buelens in gesprek met Inger Leemans en Ton Naaijkens over het nieuwe handboek Vertalen in de Nederlanden.

In de podcast Leest spreekt, interviewt Geert Buelens NL-Lab onderzoeker Inger Leemans en Ton Naaijkens, twee van de vijf hoofdauteurs van Vertalen in de Nederlanden. Een cultuurgeschiedenis (Boom). Inger Leemans betoogt dat Nederlandse cultuur en letterkunde vaak te beperkt vanuit een nationaal perspectief worden beschreven. Als we naar de vertaalcultuur kijken dan moeten we erkennen hoe fundamenteel internationaal die Nederlandse cultuur is (geweest). In de achttiende eeuw komt een ware vertaalfabriek op gang die een nieuw fundament legt voor de Nederlandse boekenmarkt. Vaak is de vertaalcultuur bekeken vanuit n=het perspectief van nationale identiteit: zo zou Nederland omdat het nu eenmaal een gematigd landje is vooral gematigde boeken hebben vertaald. In haar hoofdstuk draait Leemans dat om: de vertaalfabriek zette de toon voor de Nederlandse smaak. Nemen we dus de vertaalcultuur als uitgangspunt, dan worden we uitgedaagd om ingesleten noties over de ‘Nederlandse’ cultuur, ‘nationale smaak’ en ‘eigenheid’ kritisch te herzien.

 

december 20, 2021

Interview met Inger Leemans in EW

EW sprak met NL-Lab hoofdonderzoeker Inger Leemans over onder meer de ‘belichaming’ van cultuur, geuronderzoek, affectieve economie, het fenomeen van ‘nationale identiteit’ en verpreutsing. ‘We zullen het nooit eens worden. En dat is fijn’. Het interview is hier te vinden.

december 16, 2021

Interview met Leonie Cornips in De Nieuwe Oogst

De Nieuwe Oogst, het multimediale nieuwsplatform van de land- en tuinbouworganisaties, interviewde o.a. NL-Lab onderzoeker Leonie Cornips over de mogelijkheid om een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) voor kippen, varkens en koeien in te voeren. Wetenschappers zoals Leonie leren steeds meer leren over de taal die dieren spreken. Hun onderzoek kan ervoor zorgen dat boeren beter met hun vee kunnen samenwerken. Via een vrijwillige cao kunnen veehouders zich committeren aan verbeteringen op het gebied van dierenwelzijn.

december 15, 2021

Het tweede leven van de dino in Wonderkamer: Magazine voor wetenschapsgeschiedenis

NL-Lab onderzoeker en dinokenner Ilja Nieuwland is gastredacteur van het nieuwste nummer van Wonderkamer: Magazine voor wetenschapsgeschiedenis. Het nummer gaat over het tweede leven van de dino: Hoe ontstond onze fascinatie voor dit uitgestorven dier? En wat zegt dat eigenlijk over ons? De stukken van Belgische en Nederlandse wetenschapshistorici laten onder meer zien hoe al halverwege de negentiende eeuw de eerste dinohype ontstond, hoe België in de ban raakte van de Iguanodon en hoe een Amsterdamse reptielenopzichter zijn eigen Jurrasic Park schiep.

Dit nummer van Wonderkamer is te bestellen via gewinamagazine@gmail.com. Vermeld daarbij uw naam en postadres.

december 13, 2021

Ingezonden brief van o.a. Leonie Cornips en Marjo van Koppen in Trouw: Neem dieren serieus in het regeerakkoord

Snel veranderende wetenschappelijke inzichten over dieren zijn nog nauwelijks terug te vinden in politiek beleid en dat is problematisch, vinden NL-Lab onderzoekers Leonie Cornips en Marjo van Koppen. Samen met 30 andere wetenschappers pleitten zij onlangs in een ingezonden brief in Trouw voor het serieus nemen van dieren in de vormgeving van wetten en beleid. De volledige tekst is hier te lezen.

december 13, 2021

Tentoonstelling Constantijn Huygens. Een leven in brieven.

Mede op initiatief van NL-Lab onderzoeker Ineke Huysman vindt van 1 april t/m 30 juni 2022 de tentoonstelling Constantijn Huygens. Een leven in brieven plaats. Deze is een samenwerkingsverband van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, Huygens’ Hofwijck en Museum Swaensteyn. De tentoonstelling is gewijd aan de ruim 70.000 brieven die Constantijn Huygens (1596-1687) tijdens zijn lange leven schreef. De kern daarvan, bestaande uit ruim 9.000 brieven uit zijn particuliere correspondentie, is sinds kort volledig te raadplegen via de database Huygens’ Briefwisseling OnlineBij de tentoonstelling verschijnt een gelijknamig boek, samengesteld door Ineke Huysman en Ad Leerintveld, gastconservatoren van de tentoonstelling. 

oktober 7, 2021

Museum de Lakenhal: Mens, praat met me

NL-Lab stagiaire Eeke Brussee werkte mee aan de installatie Mens, Praat met me, die bezoekers van Museum de Lakenhal in staat stelt om een gesprek te voeren met de Noordzee. Spil van de installatie is een lerende taalmachine, die namens de zee tot ons spreekt. Het concept is van schrijfster en kunstenaar Arita Baaijens, die alles weet van expedities organiseren en poëtische antwoorden componeren voor de lerende taalmachine. Zie voor meer informatie en tickets de website van Museum de Lakenhal.

september 29, 2021

Koeientaalquiz

NL-Lab onderzoeker Leonie Cornips stelde in samenwerking met collega’s van het Meertens Instituut een koeientaalquiz samen. Daarin wordt gevraagd naar de betekenis van verschillende geluiden die een koe produceert in diverse situaties. De meeste geluiden van de koeien in deze vragenlijst zijn afkomstig uit het onderzoek van dr. ing. Gerhard Jahns en dr. Klaus Walter van het Duitse Onderzoeksinstituut voor Landbouw (Forschungsanstalt für Landwirtschaft) FAL-Braunschweig-Volkenrode. De geluiden die de koe en/of het kalf maakt in precies deze situaties zijn in deze “quiz” te beluisteren met meerkeuzevragen over de betekenis van het geluid. Meedoen aan de quiz kan via: https://koeientaal.survey.clariah.nl/index.php/915643

augustus 30, 2021

Ernst van den Hemel in Dit is de Dag

In het NPO-radioprogramma Dit is de Dag gaf NL-Lab onderzoeker Ernst van den Hemel op 27 augustus duiding aan de racistische protesten in het reformatorische dorp Harskamp. ‘Wat is er aan de hand in de reformatorische gemeenschap’? Terugluisteren kan hier.

augustus 30, 2021

Leonie Cornips in HUMAN INC

Liddie Austin interviewde NL-Lab onderzoeker Leonie Cornips voor een reeks over vrijdenkers ter ere van het 75-jarig jubileum van het Humanistisch Verbond. Leonie vertelt over haar keuze om in haar onderzoek weg te blijven van gebaande paden. Het artikel is te vinden in tijdschrift HUMAN INC en op de website van het Humanistisch Verbond.

augustus 25, 2021

Ilja Nieuwland in DinoCast🦖🦕

Ons geaffilieerde lid Ilja Nieuwland is te horen in aflevering 1 (‘Stegosaurus’), aflevering 6 (‘Mosasaurus’) en aflevering 7 (‘Tyrannosaurus-rex’) van de DinoCast, gepresenteerd door Gijs Rademaker en Maarten van Rossem. Ilja blijkt een groot kenner en liefhebber van dinosauriërs en schreef ‘American Dinosaur Abroad. A Cultural History of Carnegie’s Plaster Diplodocus’. Op dit moment vinden de opnames plaats voor het tweede seizoen van DinoCast. Wederom met optredens van Ilja. Je luistert de podcast hier.

augustus 19, 2021

Maria Grever geeft keynote lezing “Historisch besef en lokaal erfgoed”

NL-Lab gastonderzoeker Maria Grever geeft op 17 september de keynote lezing op de VGN PABO Geschiedenisconferentie 2021, met als titel: ‘Historisch besef en lokaal erfgoed: over de levensfasen van materiële cultuur’. Aanmelden kan hier. Zie ook: VGN-Conferentie-flyer-Pabostudieconferentie 2021

augustus 19, 2021

Inger Leemans in de Volkskrant

De Volkskrant besteedde op 8 augustus aandacht aan nieuw onderzoek van NL-Lab hoofd Inger Leemans naar inclusieve reclame. Het volledige artikel staat hier.

augustus 19, 2021

Maria Grever in Kleio

Tijdschrift Kleio interviewde NL-Lab gastonderzoeker Maria Grever ter gelegenheid van haar afscheid als hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Het artikel ‘Geschiedenisonderwijs moet steunen op levende geschiedenis’ is hier te lezen.

juli 28, 2021

Pratende koeien leren verstaan in het Rundveemuseum

Op zondag 8 augustus konden bezoekers van het Rundveemuseum beter leren communiceren met de koeien in het weiland achter het museumgebouw. NL-lab onderzoeker Leonie Cornips legde in twee sessies uit hoe de lichaamstaal van een koe werkt en ook dat het geloei van een koe van alles kan betekenen. Het Noord-Hollands Dagblad schreef een verslag van de dag en maakte videobeelden.

 

 

 

juli 9, 2021

Ernst van den Hemel bij OVT

In OVT van 4 juli 2021 vertelt NL-Lab onderzoeker Ernst van den Hemel over de Franse documentaire Lourdes. Terugluisteren kan hier.

juni 23, 2021

Ernst van den Hemel in VolZin

In een artikel van VolZin over nationale identiteit en religie komt NL-Lab onderzoeker Ernst van den Hemel aan het woord over onder meer paaseitjes, secularisering en de rol van religie in het publieke domein. Lees het artikel hier.

juni 2, 2021

Opiniestuk van Leonie Cornips in De Limburger

In De Limburger van 31 mei reageren NL-Lab onderzoeker Leonie Cornips en voorzitter Levende Talen Limburgs Esther van Loo op een stuk van Wido Smeets in Zuiderlucht. Lees hun opiniestuk ‘Geef Limburgs plek in onderwijs’ hier.

juni 2, 2021

Radio Swammerdam interviewt Marieke Hendriksen

Zondag 6 juni vertelt NL-Lab onderzoeker Marieke Hendriksen over haar onderzoek naar drop, kaas en identiteit. Luisteren en terugluisteren kan via de website van Radio Swammerdam en podcast-apps: http://www.radioswammerdam.nl

juni 2, 2021

Leonie Cornips in Vroege Vogels podcast

Op 30 mei interviewde NPO radio1 NL-Lab onderzoeker Leonie Cornips over haar onderzoek naar koeientaal. Terugluisteren van de podcast Vroege Vogels en Andere Dieren #9 kan hier.

mei 20, 2021

Odeuropa op Arte

In een kort filmpje op Arte introduceren Cecilia Bembibre en Inger Leemans ‘le projet titanesque’ Odeuropa.

 

mei 17, 2021

NL-Lab stagiaire Marieke Peters over kippensociolinguïstiek

Marieke Peters onderzocht tijdens haar stage hoe kippen met elkaar communiceren. In deze video presenteert zij haar belangrijkste uitkomsten.

 

mei 17, 2021

Leonie Cornips op Jeugdjournaal: wat loeien koeien?

Taalonderzoeker Leonie Cornips doet op zeven verschillende boerderijen onderzoek naar koeientaal. In het jeugdjournaal licht ze haar onderzoek toe, samen met mede-onderzoeker Gijs.

 

 

 

 

mei 6, 2021

Leonie Cornips spreekt op online symposium over “Dier en Mens”

NL-Lab onderzoeker Leonie Cornips geeft op maandag 17 mei een lezing over ‘koeientaal’ tijdens het online symposium “Dier en Mens”. Het symposium wordt georganiseerd door  het wetenschappelijk bureau van de Partij voor de Dieren, de Nicolaas G. Pierson Foundation, en is bedoeld voor leden van die partij. Het symposium is geheel volgeboekt.

mei 3, 2021

Stagevacatures bij het project Inventing Public Diplomacy

Voor het project Inventing Public Diplomacy in Early Modern Europe. How Printed Media Shaped Dutch International Relations, 1568-1713 zoekt NL-Lab

 

3 stagiaires (m/v)

 

Ben jij geïnteresseerd in de geschiedenis van nieuws, propaganda en/of diplomatie? Houd je ervan oude handschriften te ontcijferen? Of zou je wel eens willen meewerken op een historisch onderzoeksproject in een dynamische onderzoeksgroep? Dan is deze vacature wat voor jou!

 

Kijk hier voor meer informatie. Solliciteren kan tot 15 mei a.s.

april 28, 2021

Opiniestuk van Maria Grever in NRC

De premier moet de scheiding der machten bewaken, betoogt NL-Lab gastonderzoeker Maria Grever in een opiniestuk in NRC. Het valt Mark Rutte aan te rekenen dat hij als eindverantwoordelijke kritiek op Kamerleden in de ministerraad niet afkapte. Zie: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/04/28/premier-moet-scheiding-der-machten-bewaken-a4041627

april 28, 2021

Inger Leemans gekozen tot lid van de KNAW

Wij zijn heel trots dat NL-Lab onderzoeksleider Inger Leemans – tegelijk met tweeëntwintig andere vooraanstaande wetenschappers uit alle disciplines – is gekozen tot nieuw lid van de Akademie. De KNAW telt in totaal circa vijfhonderdvijftig leden. Leden worden gekozen op grond van hun wetenschappelijke prestaties en worden benoemd voor het leven. De KNAW installeert de nieuwe leden op maandag 13 september, zie: https://www.knaw.nl/nl/actueel/nieuws/knaw-kiest-23-nieuwe-leden.

april 22, 2021

Vrijdag 23 april: Geertje Mak in gesprek met Gloria Wekker

In het programma ‘De koloniale kant van Nederland’ (vrijdagavond 23 april, vanaf 19:00 uur) reflecteert Gloria Wekker, vijf jaar na het verschijnen van de eerste druk van haar invloedrijke boek Witte Onschuld, op de stand van zaken in het Nederlandse raciale discours. Na haar lezing gaat ze in gesprek met NL-Lab’s Geertje Mak en met Esther Captain, die bij het KITLV postkoloniaal Nederland onderzoekt. Dit programma vindt plaats in het kader van de conferentie ‘Spores of Empire’ (Universiteit Utrecht), waarin historici op zoek gaan naar de koloniale invloed op de Nederlandse cultuur. Het is live te volgen via: http://tiv.re/kolonialekant

 

april 22, 2021

Leonie Cornips in podcast ‘Taal voor de toekomst’

NL-Lab-onderzoeker Leonie Cornips is te gast in de eerste aflevering van de podcast ‘Taal voor de toekomst. In gesprek met de Noordzee’. Voor grenzeloos nieuwsgierige luisteraars die houden van taal, zee en toekomst.

april 20, 2021

Joris Oddens introduceert de thematiek van het Seminar Nederland Schrijven

Rondom het Seminar Nederland Schrijven (21 april 2021) stellen leden van NL-Lab zichzelf en ons onderzoek voor in korte filmpjes. Joris Oddens bijt het spits af en introduceert het project Nederland Schrijven dat tijdens de bijeenkomst centraal staat. Inschrijven voor Nederland Schrijven kan nog, via dit aanmeldformulier.

 

maart 15, 2021

Marjolein ’t Hart in Podcast ‘De Oranjes’

Marjolein ’t Hart wordt geïnterviewd in de eerste aflevering van de Podcast ‘De Oranjes’ van Ronald de Graaf, over alle stadhouders van Willem van Oranje tot Willem III!

maart 6, 2021

Zondag 7 maart: Geertje Mak bij OVT

Op zondag 7 maart besteedt OVT uitgebreid aandacht aan het recente themanummer van Low Countries Historical Review over ‘Child Separation’. Een gesprek over de koloniale kijk op het kind, met historici Geertje Mak, Maaike Derksen, en Chiara Candaele. (Terug)luisteren kan hier.

 

 

maart 4, 2021

Drie stageplaatsen bij Inventing Public Diplomacy

Voor het project Inventing Public Diplomacy in Early Modern Europe. How Printed Media Shaped Dutch International Relations, 1568-1713 zoekt het Humanities Cluster van de KNAW drie stagiaires (m/v) met een BA-diploma in geschiedenis, letterkunde of kunstgeschiedenis en aantoonbare kennis van/affiniteit met de vroegmoderne tijd. De stage vindt plaats in het academisch jaar 2021-22, en heeft een omvang van 6-30 ECTS. Periode en voltijd/deeltijd in overleg. Meer info vind je hier.

 

Geïnteresseerd?

Stuur vóór 15 mei een korte motivatie en CV naar de projectsecretaris Floor Meijer (floor.meijer@huc.knaw.nl). Voor vragen kun je op hetzelfde adres terecht.

maart 1, 2021

Online lezing Ernst van den Hemel: ‘Iedereen een eigen Spinoza?’

In het kader van de dertiende Spinozadag op 22 november 2020 gaf Ernst van den Hemel een online lezing met de titel ‘Iedereen een eigen Spinoza? Over de hedendaagse populariteit van Spinoza en ander erfgoed.’ Deze lezing is te bekijken op YouTube.

februari 25, 2021

Geertje Mak in Trouw

Op 27 februari 2021 publiceerde Trouw een achtergrondartikel over de koloniale wortels van interlandelijke adoptie. Daarin werd verwezen naar het themanummer van het Low Countries Historical Review dat onder redactie van onder meer Geertje Mak verscheen.

januari 20, 2021

Joris Oddens en Helmer Helmers te zien in televisieserie

NL-Lab leden Joris Oddens en Helmer Helmers zijn te zien in NTR serie De Strijd om het Binnenhof, die vanaf 8 januari wekelijks wordt uitgezonden.

januari 20, 2021

Leonie Cornips in Trouw

Leonie Cornips bezocht samen met filosoof Eva Meijer een koeienrusthuis. Meijer schreef over hun bezoek een column in Trouw.

december 28, 2020

Themanummer van BMGN over ‘child separation’ als (post)koloniale politiek

Onder redactie van Marit Monteiro, Lies Wesseling en NL-Lab onderzoeker Geertje Mak is een themanummer van BMGN over ‘child separation’ als (post)koloniale politiek verschenen. Er is ook een filmpje over het nummer gemaakt, dat hier te zien is.

december 27, 2020

Podcast over dialect en welzijn in een verzorgingshuis

NL-Lab onderzoeker en hoogleraar taal en cultuur in Limburg Leonie Cornips en cultureel antropologe Jolien Makkinga onderzochten hoe het spreken van dialect van invloed kan zijn op het welzijn van bewoners in een verzorgingshuis. Naast de podcast, ontwierp Stichting Laudio een ‘Brabantse klankkast’ die de komende maanden in verschillende verzorgingshuizen voor een select gezelschap te bezoeken is.

december 28, 2020

NL-Lab kwartiermaker Inger Leemans ontvangt grote Europese subsidie

Samen met een internationaal team van historici, taal- en computerwetenschappers heeft Inger Leemans een subsidie van 2,8 miljoen euro gekregen van de European Research Council voor hun Odeuropa project. Naast haar werkzaamheden bij NL-Lab gaat Leemans in dit project de komende drie jaar nieuwe methoden ontwikkelen om kennis over geuren uit (digitale) tekst- en beeldcollecties te halen en te analyseren. Bekijk de Odeuropa website.

december 28, 2020

Leonie Cornips geeft lezing bij Environmental Humanities Centre VU

Op donderdag 10 december spreekt Leonie Cornips om 16:00 uur over “How a Dairy Cow Relates to Other Cows and Humans: The Opening of a Conversation”. Voor meer informatie, klik hier.