IMG Leonie en Piet
Foto: Henk van de Ven

De koe is een belangrijk symbool voor het Nederlandse landschap, Nederlanderschap, de Nederlandse economie en eetpraktijken. Maar het is een controversieel symbool. In 2020 zijn er in Nederlandse slachthuizen meer dan 2 miljoen runderen gedood van wie 1,4 miljoen kalveren jonger dan negen maanden. De helft van de kalveren die we slachten is geïmporteerd uit het buitenland. In onze verbeelding staan koeien in het Nederlandse landschap, maar in werkelijkheid staan ze het grootste deel van hun korte leven in de stal. De koe is als productiedier vanouds nauw met de mens verbonden. Maar wat weten we van de koe? Hoe begrijpen koeien elkaar? Hoe zetten koeien hun stem en lichaamsgedrag in voor communicatie met elkaar en met de boer? Hoe gaan zij relaties aan met andere koeien, andere dieren, het milieu?

 

In dit project staan twee vragen centraal. Ten eerste, hoe definiëren we wat taal is? Deze vraag is complex omdat er diverse taalkundige theorieën zijn die taal definiëren. Sommige van die theorieën proberen taal als een biologisch systeem in onze hersenen te begrijpen, andere vatten taal op als een vorm van sociaal gedrag. Veruit de meeste taalkundigen sluiten uit dat andere diersoorten over taal beschikken. ‘Dierentaal bestaat niet’, zegt de taalkundige. Menselijke taal en menselijke cognitieve vermogens zijn dan de norm waaraan andere diersoorten moeten voldoen. Door dit antropocentrische perspectief schieten talen en cognitieve vermogens van dieren bij voorbaat tekort. Ten tweede, welke relatie hebben koeien met hun omgeving? Koeien (her)vormen op actieve wijze het landschap terwijl het landschap ook weer hun mogelijkheden beperkt. Natuurlijk leven koeien niet alleen, mensen en koeien maken deel uit van een langdurige domesticatie. Dit project onderzoekt hoe koeien en mensen relaties aangaan. Op welke manieren verhouden mensen zich tot koeien (als product, als een gevoelig wezen, als een ding)? Welke andere dieren spelen een rol in relaties met koeien?

 

Door de snel verminderende biodiversiteit, voortdurend groeiende ongelijkwaardigheid tussen de mens en overige diersoorten, door het verdwijnen van leefgebieden voor niet-menselijke diersoorten of te intensief contact waardoor ziekten als Covid-19 ontstaan, is taal bij dieren ook voor de taalkunde urgent geworden. Dit project herijkt daarom het concept taal en problematiseert het idee dat taal alleen aan mensen voorbehouden is. De melkkoe is de casus voor het project ‘dierentalen’. Dit project wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met Nederlandse melkveehouders.

 

Stagiairs

Eeke Brussee

Wessel van Dieren

Anna Karlien Dijkstra

Mirte van Driel

Celine Georges

Gina Habets

Elin Immerzeel

Marlou Koch

Eva Langstraat

Fien Lindelauff

Eline van Oosten

Marieke Peters

Lynn de Rijk

Ronja van Zijverden

Maarten Zwaal

 

Partners

  • Frank van Eerdenburg, Veterinary Medicine Faculty, Utrecht University
  • Lenny van Erp-Van der Kooij, HAS Den Bosch

 

Publicaties

Cornips, Leonie, Frank van Eerdenburg, Lenny van Erp, Marjo van Koppen & Bert Theunissen. 2022, te verschijnen. Onze melkkoe, letterlijk en figuurlijk In: Dierzaamheid: Duurzaam samenleven met dieren. Pim Martens, Maarten Reesink & Karen Soeters (red.). Uitgeverij Noordboek | Sterck&DeVreese en Bornmeer.

 

Cornips, Leonie. Te verschijnen. Getting to know the dairy cow: an inclusive and self-reflexive sociolinguistics in multispecies emotional encounters. In Language activism and the role of scholars. Cutler, Cecilia, Røyneland & Vrzić, Zvjezdana. Cambridge: Cambridge University press. 

 

Van Oosten, Eline en Leonie Cornips. Te verschijnen. Goede zorg in de veehouderij: de notie van ‘natuur’ Podium voor Bio-ethiek.

 

Cornips Leonie. 2022. The animal turn in postcolonial (socio)linguistics: the interspecies greeting of the dairy cow. Journal of Postcolonial Linguistics 6:210-232.

 

Marissa Arts, Anne Janssen, Emma Heeren, Veerle Basten & Leonie Cornips. 2022.
Handvatten voor een veilige ontmoeting met taurossen. Vakblad Natuur Bos Landschap 182: 21-24.

 

Cornips, Leonie and Louis van den Hengel. 2021. Place-making by cows in an intensive dairy farm: A sociolinguistic approach to nonhuman animal agency. Animals in Our Midst: the challenges of co-existing with animals in the Anthropocene, ed. By Bernice Bovenkerk and Jozef Keulartz, Springer. 177-201. 

 

De Malsche, Fien and Leonie Cornips 2021. Examining Interspecies Interaction in Light of Discourse Analytic Theory: A Case Study on the Genre of Human-Goat Communication at a Petting Farm. Language and Communication 79: 53-70.

 

Cornips, Leonie. 2021. Het stierkalfje dat (er) niet mag zijn. In Nieuwsbrief Diermens Studies. 10 mei 2021. https://www.diermensstudies.nl/nieuws/665969_het-piepkleine-stierkalfje-dat-er-niet-mag-zijn

 

Cornips, Leonie. 2021. Column Koeientaal. In: Melkvee. Onafhankelijk vakblad voor de melkveehouder. juni, 20(6):7.

 

Cornips, Leonie.2021. Het geadopteerde stierkalfje. Centrum voor Diermens studies, 30 juli 2021. https://www.diermensstudies.nl/nieuws/blog/733303_het-geadopteerde-stierkalfje

 

Cornips, Leonie. 2021. #IDFA, Koe Luma. Centrum voor Diermens studies https://www.diermensstudies.nl/nieuws/blog/799897_idfa-koe-luma, 17 december

 

Cornips, Leonie 2020. Koeientaal. Vaktaal. Tijdschrift van de Internationale Neerlandistiek 33(1): 4.

 

Cornips, Leonie. 2019. The final frontier: non-human animals on the linguistic research agenda. Berns Janine and Elena Tribushinina (eds.) Linguistic in the Netherlands, vol. 36, issue 1, Nov 2019, 13-19. Amsterdam: John Benjamins. 

 

Video: Do animals speak? 2021. Universiteit Maastricht. https://www.youtube.com/watch?v=S8zZngioOe4&feature=youtu.be

 

Leonie Cornips en Marjo van Koppen, ‘Embodied Grammar in Dairy Cows. UiL-OTS Colloquium, Utrecht University, 20 februari 2020 (https://uilotscolloquium.wp.hum.uu.nl/leonie-cornips-marjo-van-koppen/).